די וויין-כלי פון ניקופולי

צו דרוקן א ווערק אזוי גרויס ווי דער בית יוסף אין ווענעציע אינעם זעכצנטן יארהונדערט האט געקאסט אן הון תועפות. רבי יוסף קארו איז געווען א תלמיד חכם, נישט קיין עושר. ווי אזוי זשע זענען זיינע ספרים אנגעקומען צום דרוק? דער עולם אין צפת — און אין אסאך אידישע קהילות — ענטפערט מיט א מעשה.

אין ניקופולי אויפן דונאי, דערציילט מען, האט געוואוינט א גרויסער תלמיד חכם מיטן נאמען רבי יוסף, וואס האט ליב געהאט די תורה מער פון אלעס, און האט נישט געוואלט לעבן פון ציבור געלט. ער האט געהאט א קליינע שותפות אין א געשעפט, אבער זיין הארץ איז שטענדיג געווען אינעם בית מדרש, און נישט איין מאל איז ער אנגעקומען אין געשעפט ערשט ווען דער טאג האט זיך שוין געענדיגט. צום סוף האט זיין שותף פארגעלייגט צו צעלייזן די שותפות, און אים אויסבאצאלט זיין חלק.

זיין ווייב האט אים געזאגט אז געלט וואס ליגט אין שטוב ברענגט גארנישט; ער זאל גיין אין מארק און קויפן עפעס צו פארקויפן מיט א ריוח. רבי יוסף איז ארויס — אבער זיינע פיס האבן אים געטראגן, ווי שטענדיג, צום בית מדרש, און ער האט געלערנט ביז אוונט. אויפן וועג אהיים, אינעם מארק וואס איז שוין געווארן ליידיג, האט א הויכער פרעמדער אים אנגעבאטן א גרויסע, שווערע כלי — צו מישן וויין, לויט איין נוסח; אן אלטער אייזערנער מערזער, לויט אן אנדערן — פאר פונקט דעם סכום וואס ער האט געהאט אין קעשענע. רבי יוסף האט עס געקויפט און אהיימגעטראגן.

זיין ווייב האט א קוק געטון אויף דער גרויסער מיאוס’ער זאך און זיך מייאש געווען: „וואס וועלן מיר טון דערמיט?” יענע נאכט האט רבי יוסף געחלומט. אין חלום האט מען אים געזאגט אז די כלי איז נישט וואס זי זעט אויס: אונטער איר טונקעלער אויבערפלאך איז זי געמאכט פון גאלד. ער זאל זי פארקויפן, נעמען דאס געלט, און ארויפגיין קיין ארץ ישראל, אין שטאט צפת.

אינדערפרי, בשעת ער איז געווען ביים דאווענען, האט זיין ווייב גערופן א נאמנ’ן גאלדשמיד ער זאל עס באקוקן. דער חלום איז געווען אמת. רבי יוסף האט פארקויפט די כלי, און ער מיט זיין ווייב האבן זיך געלאזט קיין צפת. מערסטנס פון אלעם, ענדיגט די מעשה, האט ער זיך געפריידט אז דאס פארמעגן האט אים דערמעגליכט צו דרוקן די ספרים וואס זענען געווארן דער בית יוסף און דער שולחן ערוך.

דאס איז א פאלקס-מעשה, דערציילט מיט שינויים, און נישט קיין היסטארישע ידיעה. ווי אסאך אזעלכע מעשיות, טראגט זי אן אמת פון איר אייגן: אז דער מענטש וואס האט נישט אראפגענומען זיינע אויגן פון דער תורה, איז באשיצט געווארן פון אויבן.